Siła nawyku
Charles Duhigg
Siła nawyku

Nawyki to coś, co nas dotyka na każdym kroku. Czy nie zdarzyło Ci się, zamiast skręcić do sklepu skręcić jak co dzień w drogę prowadzącą do pracy? To jest właśnie siła nawyku!

Tytuł książki nie do końca oddaje jej treść sugerując, że autor skupia się na nawykach jednostek. Z punktu widzenia osoby zarządzającej równie wartościowe są rozdziały dotyczące nawyków organizacji i społeczeństw.

Zgodnie z definicją nawyk jest to w „zautomatyzowana czynność (sposób zachowania, reagowania), którą nabywa się w wyniku ćwiczenia (głównie przez powtarzanie)” (źródło: Wikipedia). To poniekąd wyjaśnia, dlaczego nawyki mogą mieć nie tylko jednostki, ale także organizacje lub społeczeństwa.

Siła nawyku w odniesieniu do jednostek

Naukowcy wskazują, że nawyki pojawiają się, gdyż mózg ciągle poszukuje sposobów na ograniczenie wysiłku. Powoduje to, że stara się on każdą rutynową czynność przekształcić w nawyk. Dzięki temu nasze umysły mogę zajmować się innymi rzeczami – wymagającymi jego uwagi.

Przykładem wykształconych nawyków jest np. jazda samochodem, która na początku wymaga pełnego skupienia na tym zadaniu. Jeśli następnie jest wykonywana rutynowo, to mózg tworzy odpowiednie nawyki powodując, że po pewnym czasie możemy kierować autem praktycznie nie zajmując się tym i jednocześnie robiąc inne rzeczy.

Badania przytaczane w tekście pokazują, że nawyki działają nadal, nawet jeśli osoby mają problemy zdrowotne polegające na uszkodzeniu mózgu – np. polegające na problemach ze świadomym zapamiętywaniem.

W momencie, gdy rodzi się nawyk – mózg przestaje w pełni uczestniczyć w podejmowaniu decyzji. Autor udowadnia, że mamy do czynienia z pewnego rodzaju pętlą: wskazówka (bodziec) -> zwyczaj -> nagroda.

Dlatego też, dopóki nie zaczniesz świadomie zwalczać nawyku – zastępując go innym – automat będzie działał.

Wobec tego najprostszą metodą eliminacji złego nawyku jest jego zmiana poprzez wprowadzenie nowego (dobrego) zwyczaju w miejsce dotychczasowego (złego). Inną metodą jest eliminacja bodźców. Co jednak często wymagać może zmiany znacznej części dotychczasowego życia jest więc znacznie trudniejsze do realizacji. Przykładowo, jeśli mamy nawyk kupowania pączka przechodząc koło cukierni, to oczywiście możemy świadomie omijać wszystkie cukiernie. Prościej jest jednak wykształcić nowy nawyk związany z widokiem cukierni zastępujący stary.

Nawyki skutecznych organizacji

Nawyki jednostek mają kluczowe znaczenie dla producentów różnego rodzaju dóbr. Autor przytacza wiele przykładów, gdy firmy starały się wykształcić zwyczaj (związany z użyciem produktu danego producenta). Dopiero identyfikacja odpowiednich wskazówek oraz odpowiedniej nagrody pozwalała osiągnąć sukces sprzedażowy dzięki temu, że pragnienie osiągnięcia nagrody nakręcało spiralę nawyku.

Oprócz tego autor szczegółowo pokazuje, na kilku przykładach, jak zmiana pojedynczych nawyków powoduje zmiany całych organizacji. Tak było i w przypadku sieci kawiarni Starbucks, jak i huty aluminium. Prezes Paul O’Neill zmienił całkowicie firmę Alcoa poprzez zmianę tylko jednego nawyku: dotyczącego priorytetu dla bezpieczeństwa. Ta jedna zmiana spowodowała, że cała firma zaczęła inaczej funkcjonować – w efekcie powodując wielokrotny wzrost wyników finansowych.

Takich przykładów można w książce znaleźć bardzo wiele – dotyczących sportu, przedsiębiorstw, urzędników czy rynku muzycznego. Świetnie one pokazują jak można wprowadzać daleko idące zmiany w organizacjach.

Nawyki w społeczeństwie – siła nawyku działa także na tym poziomie

W tym rozdziale szczegółowo opisano kwestie związane z rozwojem ruchu praw obywatelskich i Martin Luter Kingiem w kontekście zmian nawyków społeczeństw.

Nawyki to jeden z elementów, który stosowany jest także w wojsku. Żołnierz na polu walki powinien bazować na wypracowanych nawykach automatyzując wykonywanie rozkazów. To oczywiste. Ciekawe jest natomiast to, w jaki sposób wojsko może zmniejszyć ilość zamieszek poprzez modyfikacje nawyków. Autor przytacza przykład, w którym jeden z wojskowych przeanalizował przebieg powstawania zamieszek w Iraku, a następnie poprzez zmianę jednego nawyku doprowadził do znacznego zmniejszenia ilości takich zdarzeń. Przeprowadzona analiza wskazywała, że przebieg zamieszek ma ten sam scenariusz: „na jakimś placu czy innej otwartej przestrzeni zbierał się tłum Irakijczyków, który w ciągu kolejnych kilku godzin robił się coraz większy. Pojawiali się sprzedawcy jedzenia, podobnie jak widzowie. Potem ktoś rzucał kamień czy butelkę i rozpętywało się piekło„. Poprzez usunięcie ulicznych sprzedawców udało się osiągnąć to, że po kilku godzinach tłum sam się rozchodził. Zmiana jednego nawyku pociągnęła za sobą całkowitą zmianę postępowania ludzi.

Podsumowanie

Badania opisane w książce wyraźnie wskazują, że zmiana jednego nawyku pociąga za sobą kolejne zmiany. Dzieje się tak zarówno w przypadku jednostek, jak i organizacji. Wystarczy zmiana jednego małego nawyku, aby inne zmiany zaczęły się również odbywać.

Polecam książkę zarówno osobom, które chcą popracować nad swoimi nawykami, jak również tym, którzy chcą zmienić sposób działania organizacji.

Siła nawyków jest naprawdę znaczna. Warto ją wykorzystać na naszą korzyść.

Podziel się swoim zdaniem na temat książki w komentarzach poniżej lub za pomocą formularza kontaktowego.


Irek Bigaj

Manager z wieloletnim doświadczeniem w zarządzaniu zespołem i projektami. Stale poszukujący nowej wiedzy i inspiracji dla realizowanych przez siebie zadań.